HIỂU VỀ ĐỘT QUỴ SAU CHƠI THỂ THAO?

Nhiều nghiên cứu đã chứng minh tập thể dục hoặc chơi thể thao phù hợp với tình trạng sức khỏe giúp kéo dài đời sống, giảm tử vong bệnh tật. Nhưng ở một số cá nhân đặc biệt, việc tập thể dục hoặc chơi thể thao có thể là yếu tố khởi phát gây đột tử, thường xảy ra ở người trước giờ ít vận động hoặc có bệnh tim mạch trước đó mà không được phát hiện.

Nguy cơ này khác nhau tùy theo độ tuổi và có bệnh tim mạch và môn thể thao tham gia. Tỷ lệ ngưng tim tăng cao ở người tập luyện với cường độ mạnh, đặc biệt ở người tập không thường xuyên.

  • Tỉ lệ ngưng tim khi tập thể thao ở người 35 – 65 tuổi tại Mỹ, Đức, Anh hàng năm vào khoảng 2-4 ca trên 100.000 dân. Thống kê này đã loại trừ các trường hợp vận động viên thể thao chuyên nghiệp.
  • Thống kê cho thấy nguy cơ xảy ra nhồi máu cơ tim cấp khi gắng sức quá mức là khoảng 4%, trong đó, lại một lần nữa ghi nhận tỉ lệ nhồi máu cơ tim ở người ít vận động cao gấp 50 lần so với người tập thể dục 5-7 ngày trong tuần.  
  • Nghiên cứu thống kê cho thấy khoảng 1/3 các trường hợp ngưng tim (được cứu sống) nhớ lại rằng mình đã có triệu chứng điển hình của bệnh tim mạch trong vòng 1 tuần trước đó.

Các triệu chứng bao gồm đau hay đè nặng giữa ngực, cảm giác hụt hơi ngộp thở bất thường khi gắng sức mà trước đây không có, cơn choáng váng ngất xỉu kèm theo hồi hộp đánh trống ngực. Ngoài ra, hơn phân nửa các trường hợp ngưng tim đã có các yếu tố nguy cơ bệnh tim mạch như tăng huyết áp, đái tháo đường, hút thuốc lá, rối loạn lipid máu, tuy nhiên không được kiểm soát tốt.

Một điều rất quan trọng cần lưu ý: mức độ vận động thể lực hàng ngày có liên quan đến nguy cơ ngưng tim khi chơi thể thao. Những người thường ngày ít tập thể dục và hoạt động thể chất (trung bình tập luyện dưới 1 lần/tuần) mà đột ngột chuyển sang gắng sức quá mức có tỉ lệ ngưng tim tăng cao gấp 56 lần.

Đột tử do tim (CSD, Cardiac sudden Death) ở vận động viên > 35 tuổi thường liên quan đến bệnh xơ vữa mạch vành, trong khi ở người trẻ nguyên nhân chính là do bệnh tim cấu trúc hay di truyền. Các nguyên nhân tim mạch khác dễ gây đột tử gồm bệnh cơ tim phì đại, bệnh cơ tim thất phải sinh loạn nhịp, hẹp van động mạch chủ, bất thường đường đi của động mạch vành, viêm cơ tim, bệnh tim bẩm sinh, hội chứng QT dài, hội chứng kích thích sớm

Vì vậy cần tầm soát và tư vấn trước khi chơi thể thao nhằm phát hiện những bất thường có thể gây đột tử trong lúc tập luyện, đặc biệt ở người lớn tuổi, người mới bắt đầu luyện tập hay chơi môn thể thao cường độ mạnh, hoặc thi đấu. Với mỗi độ tuổi sẽ có những hướng dẫn cụ thể về thể loại, thời gian và cường độ tập phù hợp.

Tầm soát gồm:

  • Bác sĩ hỏi tiền sử bản thân, gia đình, khám lâm sàng, đo ECG và siêu âm tim.
  • Những người trên 35 tuổi cần làm thêm xét nghiệm loại trừ bệnh mạch vành do xơ vữa trước khi chơi thể thao như điện tâm đồ gắng sức hay chụp cắt lớp động mạch vành có thuốc cản quang. Những lợi ích khi làm điện tâm đồ gắng sức (ECG gắng sức): Phát hiện thiếu máu cơ tim (bệnh mạch vành do xơ vữa), đánh giá thay đổi huyết áp khi gắng sức, phát hiện rối loạn nhịp liên quan gắng sức, và xác định mức độ gắng sức ở người già hoặc người có bệnh tim mạch khi cần tập luyện.

Những trường hợp cần được đánh giá sâu hơn:

  • Tiền sử gia đình: cha mẹ, anh chị em ruột bị nhồi máu cơ tim hoặc đột tử < 50 tuổi; có bệnh cơ tim, bệnh mạch vành, hội chứng Marfan, hội chứng QT dài, rối loạn nhịp nặng.
  • Tiền sử bản thân: ngất hoặc gần ngất, đau ngực, khó thở (hụt hơi) tăng lên khi mức độ gắng sức tăng dần; hồi hộp, tim đập không đều.
  • Khám lâm sàng: nghi ngờ hội chứng Marfan (tay chân dài quá mức, cao lêu nghêu, cận thị nặng); mạch tay chân bắt không đều hoặc mất; nghe âm thổi ở tim, tiếng tim không đều; huyết áp cao ≥ 140/90 mmHg.
  • Điện tâm đồ và siêu âm tim có bất thường.
dang-ky-ngay-gif - Trường Cao đẳng nghề Vĩnh Long
KHÁM BỆNH – TƯ VẤN SỨC KHỎE CÙNG BSCK1 NGÔ QUỐC VIỆT – Hotline: 0333.541.487